Het Britse zeezender epos.
---------------------------------------------------------------------------------------------------------
door Jean-Luc Bostyn/ RadioVisie

Het Zweedse zeezenderavontuur, dat voorgoed de odyssee van de tegen de staatszenders vechtende radio-liefhebbers inluidde, was kort en bewogen geweest. En voorgoed afgelopen. Maar het Scandinavische virus dat "vrije radio" had gemaakt, had zich voortgezet naar de andere landen. Nederland krijgt zijn "Radio Veronica" en België zijn "Radio Antwerpen". Beide stations kennen echter nog niet de grote populariteit van hun Deense en Zweedse voorlopers, daarover later dus meer. Intussen heeft de gedachte om vanaf een schip commerciële radioprogramma's te verzorgen, ook het Kanaal overgestoken, naar Engeland. Waar snel een hevige radioslag woedt, en tevens de eerste radioforten-in-zee ontstaan...

Radio Caroline en Radio Atlanta.
----------------------------------------

Jack Kotschack, eigenaar van de gewezen Zweedse zeezender "Radio Nord", is tot 31 december 1962 contractueel huurder van het zendschip "Magda Maria".
Omdat hij voor die datum gedwongen werd de uitzendingen te staken, zoekt hij een nieuwe huurder of koper. Er wordt al vlug een ernstige kandidaat-koper gevonden. Alan Crawford, een Australiër die al een hele tijd wilde plannen heeft om voor de Britse kust een nieuwe zeezender op te richten, "Radio Atlanta". Als de "Magda Maria" echter voor anker wil gaan, besluit één van de belangrijkste geldschieters zich uit het Atlanta-projekt terug te trekken. Alan Crawfort kan het nodige geld niet meer opbrengen en het projekt blijft in de kinderschoenen steken !

Intussen heeft de 23-jarige Ier Ronan O'Rahilly zich ook in de strijd geworpen. Hij vindt dat de monopoliepositie van de 'Britisch Broadcasting Corporation' moet doorbroken worden en gaat op zoek naar de nodige geldschieters. Hij vindt die in de persoon van zijn bankdirekteur. De firma 'Planet Production' wordt opgericht en deze organisatie huurt van de Zwitserse firma 'Alraune' een oude ferryboot, de 'Frederica', die in Rotterdam afgemeerd ligt.

In februari 1964 vaart het schip naar de Ierse haven 'Greenore', waar O'Rahilly's vader een privé-dok heeft. Het schip wordt er zendklaar gemaakt. Terwijl de jonge Ier in Londen op zoek is naar kantoorruimte, ontmoet hij Alan Crawford. De Australiër heeft nieuwe geldschieters gevonden waardoor hij erin geslaagd is opnieuw het oude "Radio Nord"-schip in handen te krijgen. Hij heeft de boot omgedoopt tot "Mi Amigo".

Ronan O'Rahilly stemt erin toe dat Alan Crawford de haven van zijn vader gebruikt om de "Mi Amigo" als zendschip uit te rusten. Op zijn beurt mag O'Rahilly dan de studio's van Crawford gebruiken. Deze overeenkomst leidt ertoe dat beide partijen zo snel mogelijk doorwerken om als eerste Engelse zeezender in de lucht te komen.

Ronan herdoopt zijn schip in "Caroline", dit naar de dochter van John F.
Kennedy. Deze Amerikaanse politicus is immers van Ierse afkomst en maakt een schitterende karrière in de Verenigde Staten. Tot ieders verbazing verlaat de 'mv Caroline' reeds op 26 maart 1964 de haven.
'Mijn schip gaat naar Spanje' had O'Rahilly gezegd. Maar op Goede Vrijdag, 27 maart 1964, laat de Caroline haar anker vallen net buiten Harwich. Rond middernacht starten de officiële uitzendingen van 'Radio Caroline' op 197m.
De eerste deejay is Chris Moore en de eerste plaat die wordt gespeeld is 'Can't buy me love' van de Beatles. Na tien dagen uitzendingen stromen zowat 20.000 brieven toe van enthousiaste luisteraars.

Na enige moeilijkheden met het uitrusten van de Mi Amigo komt op 27 april 1964 nu ook Alan Crawford op te proppen. Hij gooit het anker uit voor de kust van Frinton-on-sea. Als 'Radio Caroline', op 9 mei haar programma's zoals gewoonlijk op zes uur 's avonds staakt, begint 'Radio Atlanta' verrassend met tests, vanaf de Mi Amigo, op dezelfde golflengte van 197 m.
Op 12 mei verhuist het station naar de 201 m. en begint haar definitieve programmering. Ronan O'Rahilly en Alan Crawford zien echter algauw in dat ze beter kunnen samenwerken in plaats van nodeloos concureren. 'Radio Atlanta' wordt 'Radio Caroline South' op 199 m! De mv Caroline van de originele 'Radio Caroline' vertrekt daarop naar de Ierse zee. Tijdens de reis worden de uitzendingen gewoon verder gezet. Tien dagen later wordt het anker gedropt voor het eiland Man. Noord-Engeland maakt kennis met 'Radio Caroline North'...

Van Radio Sutch tot Radio City.
---------------------------------------

Radio Caroline North en South tellen algauw meer dan tien miljoen luisteraars! De stations zijn een financiële en muzikale voltreffer geworden. Het sukses werkt aanstekelijk. Engeland kent in die periode een tamelijk populair popzanger die zichzelf Screaming Lord Sutch noemt.
Publiciteit is voor de man nooit weg en hij vaart samen met een stel avonturiers uit met de treiler 'Cornucopia'. De bedoeling is niet zo moeilijk te achterhalen... Zenden vanop zee! De slechts 19 m lange vissersboot valt echter nogal tegen op de woelige Noordzee. Terwijl zijn sloep een oud oorlogsfort voorbij wiebelt, krijgt de 'Krijsende Lord' een lumineus idee. Dergelijk fort, dat buiten de territoriale wateren ligt, blijkt immers heel wat geschikter om er een radio-station van te maken dan een slingerende mosselschuit. 's Anderendaags is het fort 'Shivering Sands' het toonbeeld van noeste arbeid. De oude vesting, door de Royal Navy in 1941 gebouwd om de Duitsers passend te verwelkomen, wordt herschapen in 'Radio Sutch'. Het station komt in de lucht op 197 m, met de slogan 'Britains first teenager station'. Of veel mensen het kunnen horen, is sterk te betwijfelen. De zender die op doodgewone batterijen werkt, reikt amper tot aan de kust van Whitstable, waarvoor het fort ligt. Begin juni wordt de zendkracht opgedreven en in een straal van 20 km is 'Radio Sutch' nu te ontvangen.
Er is geen organisatie, geen vast programma-schema, er zijn geen regelmatige uitzenduren en adventeerders zijn dan ook onbestaand. In september is de Screaming Lord zijn station beu en het boeltje wordt overgenomen door zijn manager Reginald Calvert. Het station wordt omgedoopt in 'Radio City'


Radio Invicta.
-----------------

Intussen is 'Radio Invicta' de vloot zeezenders komen aanvullen vanop een gelijkaardig oorlogsfort, 'Red Sands Tower'. 'The good music station', zoals de zender zichzelf noemt, raakt snel populair bij de Engelse huisvrouwen.
Er worden immers minder schreeuwende popklanken gedraaid en de dames schijnen zich daar aan te hechten.
'Radio Invicta' is eigendom van het driemanschap Tom Pepper, Charlie Evans en John Thompson. Het gaat het station voor de wind en in november zorgt 'Invicta' zelfs voor sensatie als ze via de zender om hulp roepen om een bemanningslid met blindedarmontsteking te laten ophalen. De Britse pers bloklettert 's anderendaags 'SOS drama' en 'Emergency at a pirate station'.
Nauwelijks een paar weken later zorgt 'Invicta' weer voor opschudding. Tom Pepper keert met zijn bevoorradingssloep van 'Red Sands' terug. Aan boord zijn ook deejay Simon Ashien en technicus Martin Shaw. Door een nooit achterhaalde reden komt de motorsloep plotseling in ernstige moeilijkheden en kapseist. De drie mannen verdrinken. Het lijk van Tom Pepper spoelt diezelfde avond aan op de Engelse kust. De andere opvarenden spoelen maanden later aan op een Spaans strand...
De weduwe van Pepper neemt de kontrole van het station over. De collega-zenders zijn op dat ogenblik echter zo concurerend dat 'Radio Invicta' door een slechtere organisatie en het gebrek aan interesse, verplicht is de uitzendingen te staken. Het station is vijf maanden in de lucht geweest.
Intussen is 1964 zo goed als voorbij. De radio-balans ligt erg gunstig voor de beide Carolines. Ook 'Radio City', dat nu gebruik maakt van een nieuwe krachtiger zender, doet het erg goed ! Maar er lopen ernstige geruchten dat aan de overkant van de grote plas, enkele Amerikanen zich voor het Europese zeezender-avontuur zijn gaan interesseren!

Radio London, England en Britain.
-----------------------------------------

Na het korte maar hevige avontuur van de Scandinavische zeezenders is de Noordzee stilaan op één groot illegaal radiostation gaan lijken. Vooral de radiogekke Britten geven er de toon aan. Alsof dat nog niet volstaat storten de Amerikanen zich nu ook in de Europese piratenslag...

'Big L'
--------

In Miami (USA) wordt een voormalige mijnenveger, de 'Galaxy' (bouwjaar 1945), uitgerust als zendstation. Als mijnenveger heeft de 'Galaxy' al een indrukwekkend verleden op zijn naam staan. Meer dan vijfhonderd onschadelijk gemaakte mijnen, vier vijandelijke vliegtuigen naar de dieperik gestuurd en een paar honderd schipbreukelingen opgepikt...
Eind 1964 wordt het schip aangekocht door de firma 'Radio Sales Ltd', waarvan Philip Birch managing direkteur is en Michael Stones promotion manager. Het nieuwe zendschip vaart via Puerto Rico en Lissabon naar de Thamesmonding. Door een slechte berekening ankert de 'Galaxy' echter binnen de territoriale wateren. Caroline-direkteur Ronan 'O Rahilly verwittigt de direktie, waarna een nieuwe ligplaats wordt verkozen, op nauwelijks één mijl van het Caroline-South schip, de mv Mi Amigo.

Het station gaat op 23 december 1964 officieel van start als 'Radio London' (roepnaam is 'Big L', wat Radio Luxemburg in 1977 zou overnemen), op 266 m 'Radio London' begrijpt dat het niet het zoveelste station in het al ellenlange rijtje kan worden en pakt daarom de zaken meteen grondig aan. Er wordt niet op een penny gekeken om de meest populaire deejays bij andere stations weg te kopen. De presentatie is zo Amerikaans als wat.

Uitdrukkingen als de 'Fab 40' (de hitparade), 'Climbers' (stijgers in de hitparade), 'Revived 45's' (oldies) en 'Hitpicks (tip voor de top) worden algauw door tien miljoen luisteraars, dagelijks gehoord.
Radio London is niet alleen een nieuw station, het introduceert ook een nieuw professioneel geluid. Meteen een ernstige bedreiging voor Radio Caroline, die op dat ogenblik nog altijd aan de top van alle pop-polls prijkt. Doch 'Wonderful Radio London' heeft niet alleen de vlotte plaatpraters en de mooiste jingles, 'Big L' heeft achter de schermen een geweldige public relationdienst uitgebouwd. Het station weet immers wat er via de pers te bereiken valt. De media, ook in de Benelux waar Radio London enkele miljoenen luisteraars heeft, worden gewoon met nieuws overspoeld. Iedere dag opnieuw mogen er fans aan boord van de 'Galaxy' komen om rustig de studio's en het hele boordgebeuren te bekijken. Op minder dan geen tijd wordt 'Radio London' dan ook hét van hét!

KING en Radio 390.
------------------------

In maart 1965 wordt 'Red Sands Tower', van waarop het jaar voordien 'Radio Invicta' gestopt was, opnieuw van de nodige mannetjes en apparatuur voorzien. K.I.N.G. of King Radio introduceert zich op de 236 m. Het station verschilt in wezen niet zoveel van het ter ziele gegane 'Invicta'. Het zendt niet alleen vanaf hetzelfde oorlogsfort, maar het wordt ook opgezet door twee vroegere Invicta-medewerkers, samen met nieuwkomer Mike Raven. Het station zendt de gehele dag marsen en 'middle of the road'-muziek uit.
Frank Sinatra, Dean Martin en Doris Day zijn schering en inslag.
Adverteerders blijken echter niet geïnteresserd in King Radio en het station telt amper 20.000 luisteraars. De redenering van de direktie, dat door het draaien van dergelijke muziek vooral dames op hun zender zullen afstemmen, waardoor firma's van deze typische huismoederprodukten wel gretig advertentietijd zouden gaan kopen, lijkt niet te kloppen.
Het hele zaakje wordt aan een zekere Ted Allbeury verkocht. Een 48-jarige ex-kononel van de Britse inlichtingsdienst die zijn kippenkwekerij vaarwel gewuifd heeft om zich in de radiobusiness te storten. Hij vertegenwoordigt de firma 'Estuary Radio Ltd'.
De kosten om het fort volledig opnieuw in te richten worden op tien miljoen Bfr of z'n zevenhonderd duizend gulden geschat.
Om de nare herinneringen aan 'King' uit te wissen wordt dit gloednieuwe station 'Radio 390' gedoopt, naar de golflengte waarop het uitzendt. Vanaf 25 september is het station officieel in de ether.'Radio 390' wordt spoedig het meest geliefde 'easy listening' muziekstation. Dagelijks stemmen zo'n vijf miljoen luisteraars in geheel West-Europa af.

Radio Essex en Radio TV Tower.
------------------------------------------

Het sukses van de fortpiraat 'Radio 390' is olie op het vuur voor andere. Kandidaat-fortbezetters. Roy Bates, een voormalig visser, komt net op tijd om het 'Knock John Fort', 18 mijl uit de Engelse kust, ter hoogte van Southend (Essex) te bezetten. Het ex-Navy platvorm, dat op twee stalen poten in de Thames-monding staat wordt van een amateuristische studio voorzien en een vooroorlogse zender van het Amerikaans leger.
Op 27 oktober komt het station dat zichzelf 'Radio Essex' noemt in de lucht op 222 m, met de kracht van slechts één kW. Deze piraat wordt daarmee de eerste lokale zeezender.
Meteen is het jaar 1965 zo goed als voorbij. Het gaat de grote zeezenders voor de wind. De draagbare radio's van miljoenen muziek-lovers, die voortdurend richting Noordzee staan, zijn daarvan het muzikale bewijs. Intussen heeft een organisatie die zich 'Vision Products' noemt met wat spaargeld een zwakke zender geïntalleerd op 'Sunk Head Fort', nog maar eens een voormalige Navy-konstruktie. Het ligt in de bedoeling om niet alleen radio-programma's te verzorgen, doch ook televisie-uitzendingen, vandaar de toepasselijke naam van 'Radio & TV Tower'. Maar de ontvangst is te zwak en de noodzakelijke adventeerders komen niet. Tower Radio wordt dan ook voor het laatst gehoord op 12 mei 1966...
De Britse regering heeft er intussen schoon genoeg van dat al haar ex-verdedigingsforten door radio en zelfs TV-makers bezet worden. Daarom wordt besloten om het intussen weer verlaten 'Sunk Head Fort' op te blazen.
Dit om eventuele toekomstige piraten voor te zijn.

continues !