door Jean-Luc Bostyn/ RadioVisie

Radio Scotland.

-------------------

Terwijl de Tower-story zich in het zuiden van het Verenigd Koninkrijk afspeelt, heeft in het noorden iets gelijkaardigs plaats. Tommy Shields, een typische Schot, heeft net als zoveel anderen het radiobloed stromen waar het niet kan vloeien. Als Schot voelt hij zich bovendien erg gediscrimineerd.
Want zeezenders als London, Caroline en 390 zijn typisch Britse aangelegenheden. Een voormalig Iers lichtschip wordt als onontbeerlijk element in het T. Shields-projekt opgekocht, en de 'Comet' gedoopt. Na enkele problemen om uit de haven weg te komen wordt 'Radio Scotland', hoe kon het station ook anders heten, op 31 december 1965 verankerd in de Firth of Forth. Het station is tamelijk goed te ontvangen in de Schotse hoofdstad Edingburgh en wordt daar razend populair. Later ankert de 'Comet' voor de kust van Ballywater in Noord-Ierland. De ontvangst over geheel Schotland is
nu zwak en de Ierse overheid begint moeilijk te doen. Daarom wordt de zendschuit terug naar zijn oorspronkelijk ligplaats gebracht. Op 8 mei is Radio Scotland, 'The Scottisch Sound Sensation', in zijn eentje terug.
Opnieuw met de call:
'Swinging to you on 242...'

Radio London en Radio Caroline in moeilijkheden.


------------------------------------------------------------

Ondanks het grote aantal Engelse zeezenders, met als resultaat een enorme keuzemogelijkheid voor de luisteraar, blijven de meeste mensen toch afstemmen op Radio London en Caroline. Hun populariteit is ongekend groot !
De beide stations zijn dan ook voortdurend in een stevige concurentieslag gewikkeld. Ook het lot ziet beide rivalen als een soort broederpaar.

Op 12 januari 1966 ontsnapt de 'mv Galaxy' ternauwernood aan een ramp als het schip dreigt te kapseizen in een wervelende storm. Het zendschip slaat die ochtend van zijn ankers en rolt en stampt naar de gevaarlijke kustrotsen toe. Slechts met een bovenmenselijke inspanning van de kustwacht slaagt men erin het schip veilig naar zijn gewone ankerplaats te slepen. Precies één week later is de Noordzee opnieuw een kolkende heksenketel. Speelbal van de ontstuimige golven is dit keer 'Radio Caroline South's Avonds breken de ankerkettingen van de 'mv Mi Amigo', waardoor de schuit met een flinke
vaart naar de kust drijft. De kustwacht houdt de zaak scherp in het oog en probeert de niets vermoedende bemanning, die televisie zit te kijken, per radio te verwittingen. Zonder het minste sukses. Een inderhaast uitgevaren reddingsboot van de kustwacht moet onverrichtzake terugkeren door het hevige noodweer. Een enorme golf had de redders zowat overspoeld. Als de 'Offshore I', het bevoorradingsschip van 'Radio Caroline', er wel in slaagt het zendschip te bereiken is het al te laat. De 'mv Mi Amigo' is nog slechts een paar honderd meter van de kust verwijderd. Pas dan is het voor de Caroline-bemanning duidelijk dat er iets mis is. Het zendschip strandt op de enige plek waar geen rotsen of golfbrekers uitsteken. Slechts een paar meter naar links of naar rechts en het schip zou volledig vernield zijn. Niettemin is er flink wat beschadigd.
Er zit niets anders op dan de Mi Amigo naar de havenvan Zaandam te slepen.
Radio Caroline South is uit de lucht ! Ronan O'Rahilly is echter niet van plan lijdzaam te gaan toezien en denkt aan een noodoperatie...'

Twee keer Radio Caroline South.


--------------------------------------

Britt Wadner, eigenares van de intussen gestopte 'Radio Syd' (voor de Zweedse kust), biedt spontaan haar grondig nagekeken en volledig hersteld zendschip aan, om tijdelijk de taak van 'Caroline South' over te nemen.
Op 31 januari gaat de 'Cheeta II' voor anker, net buiten Harwich. En op 12 februari beginnen de eerste uitzendingen reeds.
Maar ook vanaf de Zweedse muziekboot verlopen de Caroline-uitzendingen niet onafgebroken, ingevolge zendermoeilijkheden. Het zendschip moet zelfs de haven binnengesleept worden omdat het water maakt.

Op 1 april is de 'Cheeta II' terug en op 5 april keert ook de 'mv Mi Amigo' terug uit Zaandam. Van de gedwongen herstellingsperiode werd gebruik gemaakt om een nieuwe 50 kW-zender in te bouwen. Na nog heel wat moeilijkheden met antenne en zender is 'Radio Caroline South' vanaf haar eigen zendschip terug met de 'Sound of the nation'. De 199 m wordt vaarwel gezegd voor de betere 259 m!
Hierdoor zijn nu twee Caroline South's in de ether. Vanaf de 'mv Mi Amigo' en vanaf de 'Cheeta II'. Er worden extra deejays aangerukt om de dubbele programma's te kunnen verwerken. Uiteindelijk worden de afzonderlijke uitzendingen vanaf de Cheetah gestopt.
De vrijwilligers van de kustwacht, die de 'Mi Amigo'-bemanning gedurende de drift geholpen hadden, werden intussen onderscheiden. Het was hun eerste redding geweest in 60 jaar!

Radio England en Britain Radio.


--------------------------------------

Zelfs de stranding van het Caroline-zendschip en het bijna kapseizen van de 'Galaxy' kan meer kandidaat-radiomakers niet afschrikken. Op 20 april 1966 is het in London weer zover. Een internationaal team van Britten, Amerikanen en Canadezen heeft zich verenigd onder de naam 'Peir-Vick Ltd'. Een organisatie die maar liefst twee radiostations vanaf hetzelfde zendschip zal gaan uitbaten. Het schip dat hiervoor moet gaan dienen is de 'Olga Patricia'. Een tijdlang heeft de boot alleen maar lijken getransporteerd van Amerikaanse militairen die in Korea gesneuveld waren.
Nu wordt het in Miami uitgerust met twee zenders en twee ultra moderne studio's die zo'n 3.000.000 Bfr (200.000 gld) het stuk kosten. Het schip krijgt de Hondurese vlag in de mast en een stel Amerikaanse aspirant deejays worden opgetrommeld om tijdens het oversteken van de Atlantische oceaan het vak te leren ! 'Britain Radio' en 'Radio England' zijn geboren.

Het eerste station zal op een gematigd publiek mikken, lichte muziek voor huisvrouwen en automobilisten. Radio England' zal met popmuziek tieners en twens moeten aantrekken. Op 19 juni starten de officiële programma's. Om al die aktiviteiten te vieren wordt in het Londonse Hilton Hotel een reuzenparty gehouden waarop zeshonderd gasten zijn uitgenodigd die kunnen genieten van 1.000 flessen champagne ! De rekening hiervoor bedraagt vierduizend pond !
Op 12 augustus 1972 dus zes jaar later, zou een rechtbank het nog niet betaalde bedrag vorderen ! De eigenlijke uitzendingen verlopen minder vlot dan de spectakulaire party.
'Swinging Radio England' slaat niet in bij de conventionele Britten.
Op 4 november houdt het station er alweer mee op.





Radio Dolfijn, 227 en 355.


---------------------------------

De eigenaars die niet om een idee verlegen zitten, hebben algauw hun oog laten vallen op de andere kant van de Noordzee. Daar ligt het nog nauwelijks ontgonnen Nederland, waarvoor alleen Radio Veronica ligt uit te zenden. Een goeie week later weerklinkt op de 227 m, plotseling het geluid van 'Radio Dolfijn'. Een nieuw Nederlandstalig station met deejays als Tom Collins, Lex Harding en Jos van Vliet (die later bekend zou worden als de zanger David Alexander Winter). De 23-jarige programmaleider Jack Curtis heeft al evenmin sukses met zijn 'Radio Dolfijn en slaagt er dan ook niet in om met z'n Flipper van het.....water te komen. Tot overmaat van ramp verliest het zendschip de helft van zijn hoge zendmast in een zware storm.
De 'Laissez Faire', zoals het zendschip omgedoopt was, moet de haven van Zaandam binnenlopen.

De eigenaars beseffen dat er dringend wat gedaan moet worden, willen ze ooit nog winst maken en sleutelen daarom een nieuwe leiding in elkaar. John Withers (ex-vertolker van een soort James Bond-rollen), Tony Windsor
(London-deejay en broer van de eerste) en Ted Allbeury (direkteur van Radio 390, maar nu weggegaan na een ruzie) zullen de zaak gaan leiden. Al die wijzigingen zijn in een doodse stilte gebeurd en als het station terug begint uit te zenden, heet het 'Radio 227'. Al zijn de programma's dan beter en zit er vaart in, toch is de concurentie moordend en op 2 juli 1967 wordt de '227'-deejays duidelijk gemaakt dat het station nog diezelfde dag zal verdwijnen ! Dertien dagen later volgt 'Radio 355', de
inmiddels omgedoopte 'Britain Radio', dit triestig voorbeeld. Het immens opgezette projekt is een enorme mislukking geworden en gaat de analen in als de grootste financiële flop uit de zeezendergeschiedenis. Twee stations minder in de lucht betekent in 1967 echter geen ramp, want nog steeds is volgend rijtje Britse zeezenders druk in de weer: Radio Caroline North, Radio London, Radio Caroline South, Radio City, Radio 390, Radio Essex (dat omgedoopt werd tot Britains Better Music Station) en Radio Scotland.

Radio 270.


-------------

Dat de Britten het radio-noorden niet helemaal kwijt raken middenin de
zestiger jaren is uitsluitend te danken aan het feit dat, als er weer
geruchten zijn om nog maar een zeezender tussen de andere te persen, de
organisatoren er altijd een uitgebreide persconferentie op na houden. Zelfs
nog voordat hun drijvend station een eerste geluid heeft uitgezonden...

De luisterdichtheid naar zeezenders laat de verbeelding van verschillende
zakenlui nog steeds zwaar op hol slaan. Reeds in november 1965 steekt een
groep Noord-Engelse zakenlui de hoofden bij elkaar. Het is nauwelijks nodig
om naar hun bedoeling te raden... Het opzetten van een nieuwe commerciële
zeezender.
Het station wordt gefinancierd door zo'n vijftigtal aandeelhouders. Onder hen zijn grossiers, landbouwers, slagers, een visser en uit de showwereld, orkestleider Cyril Stapleton. Hoofdaandeelhouder is ene Wilfred Proudfoot die ooit nog z'n kans waagde in de politiek als Labour-kandidaat. Al deze zakenlui verenigen zich in de firma 'Ellembar Investments Ltd' en zetten 'Radio 270' op.
Op 26 februari 1966 begint in de Engelse haven Scarborough het ombouwen van de in Nederland aangekochte vissersboot 'Ocean 7'.
Totale kostprijs is slechts 75.000 pond. Ongewoon laag voor éen zeezenderuitrusting ! De struktuur van het station zit bijzonder ingewikkeld in elkaar.
Het schip is geregistreerd in Puerto Cortes (Honduras).
Verderis er een netwerk van Amerikaanse en Zuidamerikaanse firma's die onderling lenen, verhuren en aandelen hebben, zodat geen zinnig mens er nog wijs uit raakt. Dit en het feit dat er vele Australische deejays bij het station gaan werken wijzen erop dat de oprichters de nakende maatregelen van de Britse regering tegen zeezenders uit de weg willen gaan.
Het ombouwen van de vissersboot is uiterst vlug gegaan, de eerste testuitzending laat echter op zich wachten. Eerst ontbreken er vitale zenderonderdelen uit de U.S.A. Op 3 april slaat de 'Ocean 7' op drift en verliest een stuk van liefst 34 meter van haar zendmast in een flinke storm. De mast is immers vervaardigd uit zacht koper dat bij hevige wind doorbuigt...

Nauwelijks op zee geweest moet het zendschip dan ook alweer naar Scarborough worden gesleept. Pas op 4 juni kan met een eerste testuitzending gestart worden op de 1115kHz, 270 meter dus.
'Radio 270' moet meteen een flinke leerschool doorlopen want technisch zit deze gloednieuwe zeezender niet echt feilloos in elkaar. Om de haverklap is het station uit de lucht en het aanhoudende slechte juli-weer verplicht de
kleine vissersboot opnieuw een haven aan te doen omdat het te gevaarlijk geworden is op zee....
Kort daarop is 'Radio 270' opnieuw in de lucht. Dit keer vier mijl uit de kust van Berlington omdat er duidelijk minder stormgevaar is dan voor Scarborough. Ze liggen meteen ook dichter bij hun aanvoerhaven.
Het station heeft z'n eerste lessen goed geleerd en '270' wordt aardig populair in Yorkshire, waar het lokaal voor bedoeld is. Bovendien is het signaal van de zender nu vrij sterk. Sommige Radio London luisteraars klagen zelfs dat ze hun favoriete station op 266 m niet meer kunnen horen.
Radio 270 is meteen een ernstige konkurrent geworden voor Radio Caroline, London, City en 390.
Op 28 oktober staat de hele 'Radio 270'-organisatie in rep en roer na het ontvangen van een anonieme brief, waarbij duidelijk gemaakt wordt dat er een bom bevestigd werd aan het zendschip. Gelukkig blijkt het om een misplaatste grap te gaan.
Op 3 november heeft het station opnieuw technische moeilijkheden. Het
zendschip wordt nogmaals naar Scarborough gesleept. Na enkele dagen kunnen de uitzendingen opnieuw beginnen. Niettegenstaande blijven er problemen en Engelands jongste zeezender is dan ook regelmatig uit de lucht...

Einde van het 'Gouden Radio' Tijdperk.