HET SCANDINAVISCHE
ZEEZENDER EPOS.

****************************************

Radio Mercur maakt Deense PTT boos
----------------------------------------------

Het eerste schip dat Yb Fogh en Pter Jansen, de initiatiefnemers, kopen is een kleine Duitse vissersboot, de "Cheeta". In het grootste geheim wordt het schip in een Zeelandse haven uitgerust met zendapparatuur en ingeschreven in Panama.
Programma's aan land opnemen is in die periode niet verboden, dus worden in Kopenhagen opname-studio's gebouwd. Alle programma's worden een week op voorhand op band gezet en dan naar het schip gebracht. Op 11 juli 1958 verlaat de "Cheeta" de haven en kiest zijn ligplaats in de "Sont", ten zuiden van het eiland "Ven". Kort hierop gaan de eerste testuitzendingen van start. Een onmiddelijk protest van de Deense PTT is het eerste gevolg. Doch "Radio Mercur", want zo werd dit vreemde radiostation gedoopt, trekt er zich niets van aan en zendt verder uit. De Denen weten niet wat ze horen. Een nieuw radio-station met leuke muziek !
De populariteit stijgt met de dag en verschillende firma's beginnen in "Radio Mercur" een interessante reclamemogelijkheid te zien. Om het hele project leefbaar te houden is de zender immers aangewezen op firma's en organisaties die reclametijd willen kopen. In oktober 1959 heeft "Radio Mercur" meer dan een jaar uitzendingen achter de rug zonder noemenswaardige moeilijkheden.

Radio Nord.
--------------

Het sukses van "Radio Mercur" werkt als een virus. In november 1959 besluit de Zweed Jack Kotschack om "Radio Nord" vanop een schip in de lucht te brengen. Twee Amerikaanse zakenlui, Rob Thompson en Gordon Mc Lendon, worden bereid gevonden om deze nieuwe onderneming te financieren. In de Westduitse haven Kiel wordt het vrachtschip, de "Margarethe", aangekocht en omgetoverd in een drijvend radiostation. Het schip krijgt ook een nieuwe naam: "Bon Jour".
Na een onnoemlijk aantal moeilijkheden met de zendmast kan de "Bon Jour" eindelijk volle zee kiezen. Op 1 maart 1961, dus bijna 2 jaar na de aankoop, is "Radio Nord" dan toch in de lucht. De programmabanden worden naar het schip gebracht met een sportvliegtuigje en in een cillinder gedropt bij het zendschip. Onder druk van de Zweedse regering dit keer, moeten de eigenaars, die hun schuit lieten registreren in Nicaragua, een ander thuisland zien te vinden. Van de gelegenheid wordt gebruik gemaakt om de naam nog maar eens te veranderen. Nu wordt het de "Magda Maria", ingeschreven in Panama.
"Radio Nord" is officieel in de ether. De Zweedse luisteraars stemmen er massaal op af.

Danmarks Commercielle Radio.
-------------------------------------

Intussen gaan de zaken voor de Deense "Radio Mercur" ongelooflijk goed. Drie jaar na de start heeft het station 2,5 miljoen luisteraars en 900 adverteerders. Een balans die de directie laat besluiten om een tweede zendschip aan te kopen. Het wordt de "Cheeta II". Het eerste schip zendt nu Zweedse programma's uit en de "Cheeta II" Deense.
Het geld blijft met tonnen binnenstromen en hierdoor ontstaat onenigheid. Enkele medewerkers verlaten de organistatie en besluiten om hun eigen zender op te richten, "Danmarks CommerciŽlle Radio", afgekort tot "D.C.R." Er wordt een oud schip gezocht en gevonden. Het scheepje krijgt de naam "Lucky Star" mee en wordt uitgerust in een Belgische haven. De zender komt op 15 september in de eter, maar niet voor lang.
"D.C.R." wordt niet alleen qua luisterdichtheid een grote flop, maar het station haalt ook voor een eerste keer de glamour rond de zeezenders weg.
Op zekere dag wordt een bemanningslid vermoord aan boord van de "Lucky Star". Het is voor de Deense politie meteen de aanleiding om het schip te enteren en aan de ketting te leggen. Internationale wateren of niet...

Radio Syd.
-------------

Op 19 januari 1962 wordt het schip van de geflopte "Danmarks CommerciŽlle Radio", de "Lucky Star", opgekocht door de "Radio Mercur"-organisatie. Een ideale beslissing want nauwelijks een maand later doet een krachtige storm de "Cheeta I" nogal wat schade oplopen. Geen onherstelbare zaak denkt men en het zendschip wordt naar Kopenhagen gesleept.
De Zweedse autoriteiten hebben intussen niet stilgezeten. Ze zijn er achter gekomen dat de "Cheeta I" zonder vlag voer, wat meteen een duidelijke reden is om het zendschip aan de ketting te leggen...
De pas aangekochte "Lucky Star" kan de taak van de-inbeslag-genomen-schuit echter overnemen en de programma's worden gewoon verder gezet.
De "Cheeta I" ligt intussen niet lang doelloos in de haven want nieuwe kandidaat radiomakers staan al klaar. Dit keer een vrouw die het piratenbloed in de aderen heeft. Deze energieke dame is echter geen beginnelinge want Britt Wadner, zo heet ze, heeft tot op heden de Zweedse programma's van "Radio Mercur" verzorgd. Een eigen zender is natuurlijk stukken beter. Mevrouw Wadner, een ex-fotomodel, heeft goede school gelopen bij haar vroegere werkgever en het duurt dan ook niet lang of haar schip gaat net buiten MalmŲ voor anker. "Radio Syd" is geboren.
De nieuwe zeezender is voor de Zweedse regering echter de druppel die de gerechtelijke emmer doet overlopen. De "Lex Radio Nord" een anti zeezenderwet, wordt gestemd, waardoor medewerking hoedanook, aan zeezenders verboden wordt.
Eťn maand voor het van kracht worden van de wet stopt "Radio Nord" haar uitzendingen. Het is 30 juni 1962. De direktie acht het bovendien veiliger om geen Zweedse haven binnen te lopen en het zendschip wordt naar de Spaanse haven "El Ferrol" gesleept. Doch niet alleen Zweden, maar geheel ScandinaviŽ brengt daarop een dergelijke wetgeving in voege. Door een reeks nieuwe bepalingen wordt ook de "Radio Mercur"-organisatie gedwongen haar uitzendingen te staken.
"Radio Syd" trekt zich van deze omwenteling niks aan en mevrouw Britt Wadner zendt rustig verder uit ! De "Mercur"-directie die merkt dat er niks wordt ondernomen tegen "Radio Syd" door de justitie, besluit nu ook terug in de ether te komen. De Deense regering lijkt echter minder tolerant dan de Zweedse want amper drie dagen later wordt het scheepje, in het holst van de nacht, geŽnterd door Deense politiemannen. De apparatuur en de bemanning gearresteerd. De "Lucky Star" wordt aan de ketting gelegd.

Draaitafels in de gevangenis.
-----------------------------------

Ondanks het doorzettingsvermogen van de "Radio Syd"-medewerkers blijkt de anti-zeezenderwet een enorme handicap. In mei 1963 worden een tiental firma's beboet wegens het adverteren op een "illegale zender". Kort daarop krijgt eigenares Britt Wadner een maand gevangenisstraf. En hier ontstaat een merkwaardige situatie. De Zweedse wet stipuleert immers dat een gevangene zijn beroep mag uitoefenen in de gevangenis. Dus worden prompt draaitafels en bandopnemers naar de gevangenis van Hinseberg overgebracht.
De programma's worden dan maar in de bajes zelf opgenomen. Het station wordt er alleen maar populairder door ! In het najaar raakt het zendschip op drift in een zware najaarsstorm. De "Cheeta I" strandt op de Zweedse kust.
Voor er kan aangevangen worden met de herstellingen zinkt het schip in de haven...
"Radio Syd" gaat echter stug door vanaf de "Cheeta II", die Britt Wadner na de stopzetting van Radio Mercur" eveneens kocht.
De enige Zweedse zeezender heeft het niettemin moeilijk. Adverteerders moeten met de regelmaat van een klok voor de rechtbank verschijnen. Niets belet mevrouw Wadner echter om in 1965 een kleine 200.000 Amerikaanse dollars te investeren in een plan om vanaf het zendschip ook televisie-uitzendingen te starten. Er wordt een 30 m hoge zendmast gemonteerd. In december wordt de piraatvrouw veroordeeld tot drie maanden gevangenisstraf. Tijdens haar opsluiting starten de proef TV-uitzendingen.
Kort daarop moeten een aantal adverteerders nog maar eens voorkomen...
Eind januari 1966 dwingt dik pakijs de "Cheeta II" haar ankerplaats te verlaten. De uitzendingen moeten gestaakt worden... "Radio Syd" zou als dusdanig nooit meer in de ether komen. De reden zouden pas later duidelijk worden. Verschillende bronnen beweren trouwens dat Britt Wadner alleen maar de bliksemafleider was van een grote groep zakenlui die anoniem het projekt "Radio Syd" financierden.


Radio Mercur :
=============
Frequentie : 88 en 89 mHz FM
Locatie : Vanop de zendschepen Cheeta 1, Cheeta 2 en Lucky Star, voor anker in internationale wateren. Vlakbij de eilanden Funen en Zeeland in Denemarken.
Eigenaars : Ib Fogh (voor 75%) en Peter Jansen (voor 25%).
Adres : Radio Mercur, Adolphsvej 61, Gentofte, Copenhagen, Danmark.
Reclame-agentschap : Mercur Reklame, Roemersgade 9, Copenhagen K.
Zendtijd : Van 06.00h tot middernacht.

Radio Nord :
===========
Goflengte : 495 meter.
Locatie : Aan boord van het zendschip "Bon Jour", later omgedoopt in "Magda Maria". Voor anker in internationaal water vlakbij het lichtschip Almagrundet, voor de haven van Stockholm.
Eigenaars : Radio Reklam Produktion AB.
Zendtijd : 24h per dag.

Danmarks Commercielle Radio.
==========================
Frequentie : 93.97 mHz FM.
Locatie : Aan boord van het zendschip de "Lucky Star", voor anker in internationaal water vlakbij Copenhagen.
Eigenaars : Etablissement Technique International, Liechtenstein.
Advertentie-agentschap : Ekko Reklame, Nasborgvej, Hvidovre, Copenhagen, Denmark.
Zendtijd : 15.00h tot 23.00h

Radio Syd.
=========
Frequentie : 88.3 mHz FM.
Locatie : Aaan boord van het zendschip de "Cheeta 1", later vervangen door de "Cheeta 2". Geankerd in internationale wateren voor de kust van Malmo, Zweden.
Eigenaar : Mevrouw Britt Wadner.
Address : Radio Syd, Malmo 4, Sweden.
Zendtijd : 06.00h tot 03.00h.

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

~continues !